Đi cùng với những năm tháng luôn gắn liền với những câu chuyện những lịch sử, và chính những lịch sử những câu chuyện đấy càng tạo lên vẻ đẹp lung linh cho Vịnh Hạ Long.
Sự ra đời của Vịnh Hạ Long được bao trùm bởi truyền thuyết về đàn rồng được
Ngọc Hoàng sai xuống hạ giới giúp người Việt đánh giặc ngoại xâm. Giặc tan,
thấy cảnh đẹp, đàn rồng đã ở lại hạ giới, tạo nên vô số đảo đá như ngày nay… Rõ
ràng, ngay trong truyền thuyết, Vịnh Hạ Long đã được phủ bởi ánh hào quang gắn
liền với lịch sử chống giặc ngoại xâm hào hùng của dân tộc.
Cũng như vậy, truyền thuyết về các đảo, hang động v.v. Đều là những sự tích
liên quan rất nhiều với lịch sử dân tộc. Truyền thuyết về hang Đầu Gỗ kể rằng
trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông, Trần Hưng Đạo đã cho chuẩn bị
nhiều cọc gỗ lim ở đây, đẽo nhọn để cắm xuống lòng sông Bạch Đằng. Vì còn rất
nhiều mẩu gỗ sót lại nên dân chài đã gọi tên là hang Đầu Gỗ. Lại có truyền
thuyết khác cho rằng, đây chính là nơi Trần Hưng Đạo cho giấu các cọc gỗ lim để
chuẩn bị cho trận chiến Bạch Đằng nên dân chài gọi là hang Giấu Gỗ, lâu dần gọi
chệch đi thành Đầu Gỗ(?). Cuốn Merveille de Monde (kỳ quan thế giới) chuyên về
du lịch của Pháp xuất bản năm 1938, đã gọi hang Đầu Gỗ là Grotte des merveilles
(động của các kỳ quan). Năm 1917, vua Khải Định và Toàn quyền Pháp Paul Doumer
nhân chuyến đi kinh lý ra Vịnh Hạ Long chơi và lên thăm hang Đầu Gỗ. Ngỡ ngàng
trước vẻ đẹp thần tiên của hang, nhà vua đã cho khắc một tấm văn bia với nội
dung ca ngợi cảnh đẹp của Hạ Long và hang Đầu Gỗ. Năm 1962, Bác Hồ cũng đã từng
tới tham quan hang Đầu Gỗ thưởng ngoạn vẻ đẹp của Vịnh Hạ Long.
Khác với hang Đầu Gỗ, truyền thuyết về hang Trinh Nữ là một câu
chuyện tình bi thương. Hang Trinh Nữ nằm trên dãy đảo Bồ Hòn cùng với hệ thống
động Sửng Sốt, hồ Động Tiên, Hang Luồn... Truyền thuyết kể rằng: Xưa có một
người con gái vạn chài xinh đẹp, nhà nghèo, gia đình cô phải đi làm thuê cho
tên chủ cai quản vùng đánh cá. Thấy cô xinh đẹp, hắn ép gia đình cô gả cô làm
vợ bé cho hắn. Cô gái không chịu vì cô đã có người yêu, chàng trai đó đang ra
khơi đánh cá để chuẩn bị cho ngày cưới của họ. Không làm gì nổi cô, tên địa chủ
đã đày cô ra đảo hoang. Đói lả và kiệt sức, trong một đêm mưa gió, cô gái đã
hoá đá nơi đây. Biết tin cô gặp nạn, chàng trai mải miết bơi thuyền đi tìm cô.
Giông bão ập đến khiến thuyền chàng vỡ nát, chàng dạt lên một đảo hoang. Trong
ánh chớp, chàng nhìn ra phía xa và nhận ra cô gái nhưng những lời chàng gọi đã
bị gió cuốn đi. Chàng dùng hòn đá đập vào vách núi báo cho nàng biết rằng chàng
đã đến. Chàng gõ khi máu trên tay chảy đầm đìa, tới khi kiệt sức và chàng hoá
đá. Nơi cô gái hoá đá là hang Trinh Nữ, nay trước cửa hang còn có pho tượng đá
của cô. Đối diện với hang Trinh Nữ là hang Trống (còn được gọi là hang Con
Trai) là nơi chàng trai đã hoá đá. Bức tượng chàng trai hoá đá đang quay mặt về
phía hang Trinh Nữ vẫn còn đến ngày nay. Khi còn chiếm đóng khu mỏ, trên bản
đồ, người Pháp đã gọi tên hang theo tiếng Pháp là La vierge (hang của người con
gái) - tức dựa trên truyền thuyết của dân chài địa phương. Bất động sản Hạ Long
Hang Hanh - hang động dài nhất trên Vịnh Hạ Long, tên gọi không liên quan đến
truyền thuyết nhưng lại có câu chuyện rằng xưa có 2 cô gái xinh đẹp đi thuyền
vào hang chơi. Mải ngắm cảnh, nước triều lên, thuyền không ra được khiến cả 3
cô chết đuối. Thương cảm, dân chài đã lập miếu thờ. Nay ngoài cửa hang vẫn còn
ngôi miếu nhỏ, gọi là miếu “Ba Cô”, nghe nói rất thiêng. >>> Xem thêm : Các Điểm Du Lịch Mới Trên Vịnh Hạ Long
Cát Bà - hòn đảo lớn nhất trong số các đảo trên Vịnh Hạ Long, một thời thuộc
khu Hồng Quảng, cũng bao trùm rất nhiều truyền thuyết về tên gọi. Theo truyền
thuyết địa phương thì tên Cát Bà ban đầu là Các Bà. Vì có một thời các bà, các
chị ở đây đứng ra lo việc hậu cần cho các ông đánh giặc trên một hòn đảo có tên
là đảo Các Ông (Cát Ông). Các Bà sau đó được đọc chệch là Cát Bà. Lại có câu
chuyện thú vị khác rằng, thời Trần, Trần Hưng Ðạo đã chọn vùng biển Ðông Bắc
này làm nơi tập kết, luyện quân, tích trữ lương thảo. Hang Giấu Gỗ là nơi quân
ta cất giấu những chiếc cọc gỗ, còn vùng biển phía vịnh Lan Hạ là nơi tích trữ
lương thảo, chăm sóc y tế, là khu vực do Các Bà cai quản. Các Bà sau gọi chệch
thành Cát Bà như ngày nay...
EmoticonEmoticon